Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for februari, 2011

Bestrijdingsmiddelen zijn ook erg slecht voor de nuttige insecten. Jeroen van der Sluijs, Universitair docent ‘nieuwe risico’s’ aan de Universiteit van Utrecht gaf in een interview in het radioprogramma Casa Luna op vrijdag 18 februari j.l. dat hier beluisterd kan worden, uitleg over de bijensterfte. Zijn werk bestaat uit het onderzoeken van risico’s van nieuwe technologieën. Hier volgt een samenvatting.

Wat zijn Neonicotinoiden

Neonicotinoide is afgeleid van nicotine van de tabaksplant dat van nature een goed insecticide is dat al langer gebruikt wordt. Bij

Acetamiprid

Acetamiprid, een neonicotinoide

Bayer CropScience werd er een chlooratoom aan toegevoegd dat de neonicotinoiden voortbracht. Dit is een bijzonder krachtig insecticide. Er worden planten mee bespoten, (contact insecticiden), maar sinds enige tijd worden er ook zaden mee behandeld (systemisch insecticide), waardoor de plant die er uit groeit vol zit met neonicotinoiden. De stof zit dan overal in, ook in de vruchten. Er zit dan erg weinig van in maar de stof is 7000x krachtiger dan DDT.

Effecten

In Nederland is het ruim toegelaten in de zaden van aardappelen, mais, broccoli, tomaten, paprika’s, uien, suikerbieten enz. Het zit in bijna alles. Het is een zenuwgif: de insecten raken verlamd. De luis bijvoorbeeld gaat er meteen aan dood. De bedoeling is plaaginsecten te bestrijden, maar ook de bloemen worden giftig, stuifmeel en nectar zitten er vol mee, en zo krijgen ook de bijen het binnen. Ook de regenwormen worden erdoor vergiftigd. Voor vissen, mensen en zoogdieren is het bij deze doses niet giftig hoewel er op lange termijn nadelen bestaan. Neonicotinoiden zijn in 1991 uitgevonden en in 1994 gebruikt in de zonnebloemteelt in Frankrijk. In 2004 is de stof doorgebroken op de markt en is nu het meest gebruikte insecticide met het snelst groeiende aandeel. 25% van de markt voor insecticiden wordt bepaald door de neonicotinoiden. De bij

bij

bij

neemt pollen en nectar mee naar het nest waar de hele voedselvoorraad van honing en stuifmeel besmet raakt en waar het insecticide subletale effecten heeft. De bij gaat er niet meteen aan dood, maar wordt minder vitaal en zwakker en wordt gevoeliger voor de natuurlijke vijanden zoals de varroamijt, darmschimmels, en virussen. Daardoor loopt de bijenstand sterk terug. Allerlei bijenziekte krijgen een kans.

Oorzaak bijensterfte

Wetenschappers uit Frankrijk kwamen tot de conclusie dat 80% van de bijensterfte veroorzaakt wordt door neonicotinoiden. Bayern CropScience, de producent beweert dat het slechts 5% is. Het is interessant dat dezelfde producent het recept geeft voor het bestrijden van termieten dat precies de werking beschrijft van het middel ten aanzien van de bijen. Termieten moeten aangepakt worden door de neonicotinoiden toe te passen met een concentratie die 100 keer lager ligt dan de dodelijke dosis want dan worden schimmels 10.000 keer gevaarlijker voor termieten. Dit recept wordt dus door Bayer CropScience zelf gegeven ! Er bestaat nog steeds controverse over de oorzaak van de bijensterfte en of het nu de insecticiden of de mijten zijn. Zolang er controverse is zal het middel niet verboden worden. Volgens Jeroen van der Sluijs hebben de neonicotinoiden een grote rol in de bijensterfte. Het insecticide geeft een zetje en de natuur maakt het af.

Gevolgen en politiek

Normaal ligt de wintersterfte rond de 8% van de bijenvolken. In Nederland was de wintersterfte in 2009 29%, en in Amerika 35 % en dat is dus veel hoger dan 10 jaar geleden. Zeker de helft van deze toename is een gevolg van het gebruik van neonicotinoiden. In Nederland bestaat er standaard een norm-overschrijding. Daar zit er 100 tot 25.000 maal te veel neonicotinoiden in het oppervlaktewater. Er bestaat bij deze overschrijding een duidelijke correlatie met de afname van de hoeveelheid insecten waar de vogels op hun beurt onder lijden. De keten wordt verstoord. Het bereikt de mens omdat de bestuivers er aan doodgaan. Geen zaden,

Campagne tegen neonicotinoiden

Campagne tegen het gebruik van neonicotinoiden

geen fruit, geen katoen, geen chocola, geen koffie enz. De Rabobank berekende dat we 90 gewassen zullen kwijtraken die samen 35% van de wereldvoedselproductie beslaan. De stoffen zouden ook direct slecht kunnen zijn voor de mens volgens Canadese wetenschappers. De zenuwreceptor bestaat er bij de mens ook en dat is dezelfde receptor die betrokken is bij Alzheimer en Parkinson maar de gevolgen zijn nog niet duidelijk omdat er nog geen epidemiologische studies zijn. Dat duurt wel zo’n 30 tot 40 jaar. Neonicotinoiden zijn het best verkopende product van Bayer CropScience. Het beslaat 10% van de totale omzet. Asbest is sinds 1890 in gebruik en in 1920 bleek het zeer slecht voor de gezondheid te zijn. In de jaren ’30 was dit zeker. Pas in 1990 is het verboden. Dit gebeurt als er uitgestelde effecten zijn. Het probleem is vaak dat er altijd onderzoeken zijn die verschillende oorzaken aanwijzen. Dan nemen de verantwoordelijken vaak de beslissing om nog meer onderzoek te doen i.p.v. maatregelen te nemen. Minister Verburgh stelde ook nieuw onderzoek in nadat er van verschillende kanten op aangedrongen werd iets tegen de neonicotinoiden te doen. Zij liet daarop onderzoek doen naar de varroamijt, helemaal het verkeerde onderzoek dus. Staatssecretaris Bleker belooft ook meer onderzoek want er zijn meerdere oorzaken. De producent is eigenlijk verantwoordelijk. Maar Bayer CropScience kiest alleen maar voor de winst.

Vooruitzichten

Het zal lang gaan duren want de belangen van de landbouw gaan voor, ook al schieten ze op lange termijn in hun eigen voet. In Frankrijk is het bestrijdingsmiddel verboden in de mais- en de zonnebloemteelt. Maar daarna is het toch weer toegelaten. In Italië is het vaak droog weer en als gevolg van stofdrift van gecoat mais waaide het bestrijdingsmiddel naar het daarnaast bloeiende koolzaad waarop een enorme bijensterfte volgde. Het is nu in Noord-Italië op mais verboden. In Zuid-Italië wordt het nog toegelaten in de citrusvruchtenteelt. In Nederland is er daarentegen veel water waardoor je bufferzones zou moeten hebben. De normen voor waterkwaliteit zijn overboord gegooid. Een meerderheid van de kamer wil nu toetsen in hoeverre de neonicotinoiden schadelijk zijn voor de bijen. Een lichtpuntje?

Het interview is hier te beluisteren.

Plaatjes van de volgende sites: neonicotinoiden, bij, en CBGnetwork.

Meer informatie is te vinden op:

De bijenstichtingblog; De bijenstichting en Bijensterfte.nl

Read Full Post »

De vleesetende waterplant blaasjeskruid (Utricularia) bezit geen wortels maar grondscheuten en waterloten met bladeren en blaasjes. Deze blaasjes vormen een val voor klein waterdiertjes als Cyclops, kleine kreeftjes die tot het plankton behoren, voor waterinsecten, muggenlarven en soms ook de wat grotere watervlooien. Franse wetenschappers toonden aan dat deze val zijn prooi met een recordsnelheid vangt.

Utricularia

Utricularia aurea

Blaasjeskruid kent meer dan 200 soorten. Het plantje is over alle continenten (behalve Antarctica) verspreid en leeft in ondiepe vennen of moerassen. Sommige soorten maken bloemen die doen denken aan orchideeën. De plantjes komen ook in Nederland voor al zijn ze daar erg zeldzaam geworden door het verdwijnen van de moerassen.

 

De onderzoekers bestudeerden het zuigmechanisme en de beweging van het valluik met hoge snelheid video-opnames tot wel 15000 beelden per seconde. De sequentie van het opzuigen van de prooi duurt slechts enkele milliseconden en is met het blote oog niet waar te nemen. Het opzuigen zelf duurt een halve milliseconde wat de hoogste snelheid is voor de val van een vleesetende plant. Het is daarmee ook de snelste beweging binnen het hele Plantenrijk. Dit valmechanisme is mogelijk doordat het blaasje vooraf actief water uitpompt waardoor er een onderdruk ontstaat. Het klepje bij de ‘mond’ dat dan dicht zit, heeft in de rusttoestand een convexe vorm. Bij aanraking van de haartjes bij de ‘mond’, slaat deze convexe buiging om en het water met prooi wordt passief naar binnen gezogen door de onderdruk die in het blaasje heerst. Daarna wordt de prooi verteerd en het blaasje pompt opnieuw het water naar buiten om de val weer te zetten.

Utricularia inflata

Vallen van U. inflata. (a) Vooraanzicht van een val; de concave wanden en de ingang zijn duidelijk te zien. (b,c) Bovenaanzicht van een val (de klep zit rechts) die de dubbele fasen van het valmechanismen laat zien (b) voor en (c) na het openslaan. Het streepje geeft 500 µm aan. Klik op het plaatje voor een grotere weergave.

In onderstaand filmpje (3 min.) is de hele sequentie te zien. Helaas is de begeleidende uitleg moeilijk te verstaan.

Uit het volledige artikel van O.Vincent et al. in The Proceedings of the Royal Society.

Foto van Utricularia aurea uit Wikimedia

Read Full Post »

In het voorgaande blog waren foto’s te zien van voornamelijk droogbloemen in de tuin. Hier zijn een aantal winterbloemen te zien waaronder de Edgeworthia chrysantha, een bijzondere plant waar ik weinig over kan vinden behalve nog meer foto’s. Onderstaande foto lijkt het landschap van een andere planeet.

Edgeworthia

Edgeworthia chrysantha

Edgeworthia

Edgeworthia chrysantha

De winterjasmijn bloeit volop….

winterjasmijn

Winterjasmijn

Winterjasmijn

Winterjasmijn

…de liguster heeft het dit jaar goed gedaan en steekt mooi donker af bij al dit geel.

Liguster

Liguster

Read Full Post »

Wintertuin

Dit is mijn eerste bericht op een nieuw weblog dat voornamelijk uit fotoblogs zal bestaan. Mijn andere weblog, Op zoek naar de klepel, dat de laatste wetenschappelijke nieuwtjes weergeeft, blijft gewoon bestaan. Het wordt zo wel lastiger voor mijn trouwe volgers, maar mijn berichten van beide blogs komen op de voorpagina van de Onafhankelijke Bloggers Associatie (OBA) en worden getweet.

De tuin is nu grauw en droog. Toch kon ik het niet laten er een paar plaatjes van te maken. Hier volgen een aantal foto’s van de droge bloemen die er nu te zien zijn.

De hibiscusdozen strooien nu met zaden.

Hibiscus

Hibiscus

Hibiscus

Hibiscus

Hibiscus

Hibiscus

De eikenbladhortensia laat nog mooi de tekening zien op de bloembladeren.

Hortensia

Hortensia

De korstmossen telen weelderig. Ze vermenigvuldigen zich wanneer de uitgroeisels afbreken en elders verder groeien, maar er zijn ook de dozen van sporen te zien. Deze laatste manier van vermeerdering hangt af van geslachtelijke voortplanting.

korstmossen

Korstmos

Om met een levende bloem te sluiten volgt nu de Viburnum die al de hele winter in bloei staat. Het is de winterharde Viburnum x bodnantense die voortkomt uit een kruising. Hier is er meer over te lezen.

Viburnum

Viburnum

Viburnum

Viburnum

 

Read Full Post »