Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘vlinder’

Het is eindelijk mooi weer geworden. Na een hele dag zonder regen was het mogelijk de uiterwaarden van de Brenta te betreden. Daar ligt het veld braak, want door het slechte weer was het blijkbaar niet mogelijk te ploegen en te zaaien. Daar groeien nu mooie wilde bloemen waarvan er één overheerst: trifolium incarnatum, inkarnaatklaver of zoals de Engelsen zeggen: Italiaanse klaver. Nu woon ik al decennia in Italië, maar ik had deze klaver nog nooit gezien. Het is een prachtige kleur. Het plantje wordt ook wel gebruikt als veevoer, dus wellicht is het ingezaaid door de boer…

incarnato1

Trifolium incarnatum

incarnato2

Inkarnaatklaver

incarnato3

Een veld inkarnaatklaver

Aan de bosrand is knopig helmkruid te vinden. Op die plant bevinden zich nu bijzonder mooie rupsen. We ontdekten dat het mogelijk gaat om twee soorten vlinders. Beide zijn nachtvlinders en niet zulke schoonheden, maar de rupsen zijn prachtig. Het zijn ofwel de rups van de kuifvlinder of van de helmkruidvlinder. Beide hebben helmkruid als waardplant.

rupsgeknipt2klein

helmkruid met rups

rups4

rups op knopig helmkruid

8 juni 2013

Advertenties

Read Full Post »

Ook dit blog gaat over de metamorfose van insecten en voornamelijk over die van vlinders. Zoals in de voorgaande blogs1,2 beschreven is hebben vlinders een volledige metamorfose: uit het ei komt een rups die zich uitsluitend voedt. De rups groeit en wordt uiteindelijk een pop. In de pop vindt een gedaanteverwisseling plaats en na een tijdje komt de vlinder tevoorschijn. Om dit te kunnen begrijpen is in het voorgaand blog de evolutie van de metamorfose bekeken met nadruk op de evolutie van de larve. Dit blog daarentegen is bedoeld om uit te zoeken wat er tijdens de metamorfose met de pop gebeurt.

Schilderij van Goedart

Aristoteles beschreef reeds de larve en pop al weet men niet om welk soort insect het ging. De pop wordt beschreven als een cocon dat door de vrouwen uit elkaar gehaald werd en bewerkt werd. Het gaat waarschijnlijk om een soort zijderups. Johannes Goedart (1617-1668) was een schilder die larven, poppen, vlinders en motten nauwgezet observeerde en weergaf. Hij bracht meerdere boeken uit met zijn observaties en etsen. Behalve het geven van een nauwgezette weergave van deze verschillende stadia, probeerde hij ze ook te begrijpen en te verklaren. Het was duidelijk dat er een verband bestond tussen de twee stadia van de levenscyclus, de larve en de vlinder of mot. Ondanks het feit dat hij wist dat elke specifieke soort larve een bijbehorende pop en vlinder had, zag hij, zoals iedereen in die tijd, de pop uitsluitend als het uiteenvallen van de rups. Jan Swammerdam (1637-1680) wilde aantonen dat de larve of rups en de vlinder één en hetzelfde organisme waren. Dit in tegenstelling tot de gangbare gedachte dat het om twee verschillende organismen of om een plotselinge verandering van een organisme in het andere ging. Door middel van secties op insecten kon hij aantonen dat er voorafgaand aan de laatste vervelling rudimentaire vleugels bestonden bij de libellenimf. Hij ontdekte ook de imaginaalschijven (zie hieronder), ofwel het weefsel in de pop waaruit de vlinder (of andere holometabool) groeit.

imaginaalschijven

imaginaalschijven in drosofila

Imaginaalschijven zijn in de larve reeds aanwezig. Bij de rups bestaan ze meestal al vanaf het moment dat hij uit het ei komt. Deze kleine groepjes cellen bevinden zich op specifieke plekken in het larven- of rupsenlijf. Er zijn imaginaalschijven voor de vleugels, de poten en de antennes. Zodra de rups verpopt worden deze weefsels aangezet tot groei van de vlinder. De cellen van de rups zelf worden ondertussen afgebroken met apoptosis (behalve het zenuwstelsel en de buizen van Malpighi).

De fase van verpopping wordt ingegaan als reactie op de groei van de rups en op de hoeveelheid hormonen. Het juiste groeistadium hangt samen met de mate waarin de larve gerekt wordt; daar zouden speciale sensoren voor bestaan, maar men weet nog niet hoe het werkt. Van de hormonen weet men al heel wat af. Ze worden afgescheiden door het centrale zenuwstelsel in antwoord op externe factoren als temperatuur en vochtigheid. Bij de verpopping zijn hoofdzakelijk twee hormonen van belang: JH (Juvenile Hormone) en ecdysoon. Door een hoge spiegel van JH blijft de larve groeien. Zodra het JH bijna verdwijnt en het ecdysoon rijst begint de verpopping.

Uit: Developmental Biology, Gilbert SF, Wikipedia

Voorpagina manuscript.

Dit blog kwam tot stand in samenwerking met ing St Hawk

 

 

Read Full Post »

Het voorgaande blog ging over de vondst van vier rupsen en een pop van de koninginnenpage in mijn tuin. Uit de reacties kwam naar voren dat het nog steeds onduidelijk is hoe de metamorfose van vlinders zich precies afspeelt. Om de metamorfose te kunnen begrijpen is het nodig te bekijken hoe deze geëvolueerd kan zijn. Er bestaan verschillende hypothesen, want fossielenvondsten bestaan er niet of nauwelijks. Men baseert zich daarbij op de hedendaagse insecten en kijkt naar de verschillende manieren waarop deze zich ontwikkelen. Ook hormonen spelen een grote rol in de gedaanteverwisseling en tonen aan hoe deze geregeld kan worden naar gelang de kenmerken van de omgeving. Het is erg ingewikkelde materie dus daarover meer in volgende blogs.

Als inleiding wat eenvoudige begrippen met betrekking tot de metamorfose. Vlinders hebben een volledige gedaanteverwisseling. Ze veranderen van rups (larve) naar pop en vervolgens naar vlinder (imago). Er zijn behalve de vlinders ook de vliegen, muggen, bijen,wespen en kevers die een volledige gedaanteverwisseling ondergaan. Daarin wordt de larve een pop waaruit het volwassen insect (imago) tevoorschijn komt. Deze ontwikkeling wordt ook wel holometabool genoemd. Het voorgaande blog laat de stadia van de vlinder zien.

Een andere soort metamorfose is de onvolledige gedaanteverwisseling. Deze ontwikkeling wordt hemimetabool genoemd. Hierbij groeit er uit het embryo een nimf die op de volwassen vorm lijkt maar erg klein is. Na drie tot vijf keer vervellen is het een volwassen insect of imago. Deze hemimetabole wijze wordt als een oudere vorm gezien omdat men veronderstelt dat de volledige gedaanteverwisseling voortkwam uit de onvolledige.

Een voorbeeld van onvolledige gedaanteverwisseling zijn de wantsen. Daar vond ik er erg veel van in de tuin op de hibiscus. Let op de verschillende grootten en kleurpatronen van de verschillende nimfen.

Gespikkelde stinkwants

Twee nimfen van een gespikkelde wants

Volwassen vuurwants

Volwassen vuurwants

piepkleine wantsen

Heel jonge nimfen van de vuurwants

nimfen

Nimfen van de vuurwants

Een derde manier van ontwikkeling van insecten is ametabool. Hierbij komen er uit de eitjes miniatuurinsecten die geen verschillende nimfenstadia bezitten en slechts om de zoveel tijd vervellen en groeien. Een voorbeeld zijn de zilvervisjes.

Vooruitlopend op het volgende blog kan ten aanzien van de evolutie van de larve en de pop alvast gezegd worden dat de gangbare hypothese is dat de pronimf, ofwel het eindstadium van het embryo, van de hemimetabole insecten, de larve van de holometabole insecten geworden is. De verschillende stadia van de nimfen (hemimetabool) hebben zich samengevoegd tot de pop (holometabool).

Deze serie blogs kwam tot stand in samenwerking met ing St Hawk.

Read Full Post »